Cách lấy và đọc tọa độ trên ứng dụng bản đồ
Tọa độ là cách chắc chắn nhất để chỉ đúng một vị trí, kể cả khi địa điểm chưa có tên trên bản đồ hay có nhiều nơi trùng tên. Bài này giải thích cách lấy tọa độ và đọc nó cho đúng trước khi dùng công cụ tính khoảng cách.
Vĩ độ và kinh độ
- Vĩ độ (latitude) cho biết vị trí theo hướng Bắc–Nam, từ −90° (cực Nam) đến 90° (cực Bắc). Xích đạo là 0°.
- Kinh độ (longitude) cho biết vị trí theo hướng Đông–Tây, từ −180° đến 180°, tính từ kinh tuyến gốc Greenwich.
- Việt Nam nằm ở Bắc bán cầu và Đông bán cầu, nên cả vĩ độ lẫn kinh độ của các địa điểm trong nước đều là số dương khi viết dạng thập phân.
- Thông lệ phổ biến là viết vĩ độ trước, kinh độ sau. Với địa điểm ở Việt Nam, số đầu thường nhỏ hơn nhiều so với số sau (vĩ độ khoảng vài chục độ, kinh độ trên 100 độ) — đây là cách nhanh để nhận ra mình có copy đảo thứ tự hay không.
Hai định dạng thường gặp
| Định dạng | Ví dụ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Độ thập phân | 21.0285, 105.8542 | Dễ copy, dễ tính. Số âm nghĩa là Nam (vĩ độ) hoặc Tây (kinh độ). |
| Độ-phút-giây | 21°01'42.6"N 105°51'15.1"E | 1 độ = 60 phút, 1 phút = 60 giây. N/S cho vĩ độ, E/W cho kinh độ. |
Đổi từ độ-phút-giây sang độ thập phân: độ + phút/60 + giây/3600. Ví dụ 21°01'42.6" = 21 + 1/60 + 42,6/3600 ≈ 21,0285°. Công cụ tính khoảng cách nhận cả hai định dạng nên bạn không cần tự đổi.
Lấy tọa độ từ ứng dụng bản đồ
Cách làm khác nhau tùy ứng dụng và phiên bản; thao tác chung thường là:
- Trên điện thoại: nhấn giữ vào đúng vị trí trên bản đồ để thả ghim. Ứng dụng sẽ hiện tọa độ của ghim (ở ô tìm kiếm hoặc trong bảng thông tin vuốt lên từ dưới màn hình). Chạm vào tọa độ để sao chép, nếu ứng dụng hỗ trợ.
- Trên máy tính: nhấp chuột phải vào vị trí trên bản đồ; nhiều ứng dụng hiển thị tọa độ ở đầu menu và cho phép nhấp để sao chép.
- Dán tọa độ vào ô “Điểm đi” hoặc “Điểm đến” trong công cụ.
Nếu bạn lưu tọa độ của một quán ăn hay điểm tham quan, hãy thả ghim đúng lối vào hoặc chỗ gửi xe — vị trí hiển thị tên trên bản đồ đôi khi không trùng với cửa vào thực tế.
Độ chính xác: bao nhiêu chữ số thập phân là đủ?
Theo hướng Bắc–Nam, 1 độ vĩ ≈ 111 km (2πR/360 với R ≈ 6 371 km). Suy ra:
| Số chữ số thập phân | Bước nhỏ nhất (độ) | Tương ứng khoảng |
|---|---|---|
| 2 | 0,01 | 1,1 km |
| 3 | 0,001 | 111 m |
| 4 | 0,0001 | 11 m |
| 5 | 0,00001 | 1,1 m |
Theo hướng Đông–Tây, 1 độ kinh ngắn dần khi xa xích đạo (nhân với cos của vĩ độ), nên cùng số chữ số sẽ ứng với khoảng cách nhỏ hơn một chút. Để tìm một quán ăn hay cổng một điểm tham quan, 4–5 chữ số thập phân là đủ.
Lỗi thường gặp
- Đảo thứ tự: dán
105.85, 21.02thay vì21.02, 105.85. Công cụ sẽ báo lỗi vì vĩ độ không thể lớn hơn 90. - Dùng dấu phẩy thập phân:
21,0285, 105,8542có 4 số chứ không phải 2. Hãy dùng dấu chấm cho phần thập phân. - Thiếu ký hiệu bán cầu ở dạng độ-phút-giây: cần có N/S và E/W để biết đâu là vĩ độ, đâu là kinh độ.
- Lấy nhầm điểm: kiểm tra lại bằng cách dán tọa độ vào ô tìm kiếm của ứng dụng bản đồ xem ghim có rơi đúng chỗ không.
Có tọa độ rồi? Tính khoảng cách và thời gian đi, sau đó ghép các điểm vào khung giờ lịch trình trong ngày.